Directe toegankelijkheid: plan de fysiotherapiescreening vóór de behandelstart

Screening is een eigen professionele stap

Het KNGF-beroepsprofiel noemt als competentie van de fysiotherapeut dat deze screent om te besluiten of de hulpvraag tot het fysiotherapeutisch vakgebied hoort en of er een indicatie voor fysiotherapie is. Dat is meer dan een administratieve vraag aan de balie of een extra vinkje in een gewone behandelafspraak.

De directe toegankelijkheid maakt mogelijk dat een patiënt zonder verwijzing komt. De praktijk moet dan een werkproces hebben waarin de bevoegde fysiotherapeut het screeningsbesluit kan nemen. De planner kan de route herkennen en tijd reserveren, maar neemt niet zelf het inhoudelijke besluit.

Een volle agenda mag de volgorde niet omkeren

Wanneer dezelfde tijd in het plansysteem zowel 'intake' als 'eerste behandeling' heet, ontstaat druk om oefeningen of een behandelplan al te starten voordat de screening is afgerond. Richt de afspraak zo in dat screening, eventueel vervolgonderzoek en behandeling als verschillende beslismomenten herkenbaar blijven, ook wanneer ze praktisch op dezelfde dag plaatsvinden.

Dit artikel schrijft geen landelijk aantal minuten voor. De benodigde tijd hangt af van patiënt, setting en professioneel oordeel. De organisatiekeuze is dat het rooster voldoende ruimte en een uitwijkroute biedt, zodat de fysiotherapeut niet tussen twee patiënten door tot een pluis- of niet-pluisbesluit hoeft te komen.

Laat de boeking de juiste route openen

Vraag bij het maken van de afspraak alleen of er een verwijzing is en welke hulp de patiënt zoekt. Vermijd dat een baliemedewerker alarmsignalen beoordeelt of toezegt dat behandeling direct start. Laat het systeem bij 'zonder verwijzing' de passende afspraaksoort, beschikbare bevoegde therapeut en benodigde informatie tonen.

Bied bij twijfel een menselijke controle door een fysiotherapeut. Een online vragenlijst kan informatie verzamelen, maar vervangt niet vanzelf het professionele screeningsbesluit. Spreek af wie dezelfde dag reageert wanneer de aanmelding niet past bij de beschikbare deskundigheid of wanneer snel contact met een arts nodig lijkt.

• Markeer de route zonder verwijzing duidelijk in de agenda.
• Plan de patiënt bij een fysiotherapeut die de hulpvraag kan screenen.
• Benoem wie overlegt bij onzekerheid of een niet-pluisuitkomst.
• Leg uit dat screening niet automatisch leidt tot een behandeling.

Bedrijfsvoering en samenwerking horen bij DTF

Nivel onderzocht directe toegankelijkheid vanuit het perspectief van fysiotherapeuten en beschreef naast positieve ervaringen ook gevolgen voor administratie, samenwerking met huisartsen en de duur van het screeningsproces. Het onderzoek dateert uit 2011 en is geen actuele tijdnorm, maar maakt wel duidelijk dat DTF een organisatievraagstuk is en niet uitsluitend een individueel klinisch moment.

Gebruik die observatie als aanleiding om de eigen doorlooptijd en overdracht te volgen. Meet bijvoorbeeld hoeveel DTF-aanmeldingen een andere route nodig hebben en of terugkoppeling blijft liggen. Trek geen landelijke conclusies uit de lokale telling en gebruik haar niet als productienorm voor individuele fysiotherapeuten.

Evalueer op gemiste beslismomenten, niet op snelheid alleen

Bespreek periodiek een kleine steekproef: was zichtbaar dat de patiënt zonder verwijzing kwam, is de screening herkenbaar vastgelegd en volgde informatie en advies op de uitkomst? Kijk ook of een niet-pluisroute daadwerkelijk bereikbaar was en of een patiënt onbedoeld al als behandeltraject stond ingepland.

Gebruik de uitkomst voor rooster- en werkafspraken. Extra tijd kan nodig zijn, maar soms is een duidelijkere afspraaksoort of betere overdracht voldoende. Het doel is een uitvoerbaar proces waarin de fysiotherapeut professioneel kan besluiten en de patiënt weet wat de vervolgstap is.