Loondienst, praktijkmedewerking of waarneming: toets de echte arbeidsrelatie

Schijnzelfstandigheid gaat over de werkelijkheid

De Belastingdienst omschrijft schijnzelfstandigheid als een situatie waarin iemand zich als zelfstandige presenteert terwijl er volgens het arbeidsrecht sprake is van een dienstverband. Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn samen verantwoordelijk voor de beoordeling van hun arbeidsrelatie.

Een goedgekeurde modelovereenkomst kan nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. De bescherming ervan geldt alleen als de partijen daadwerkelijk werken zoals in de overeenkomst staat beschreven.

Een model is geen vrijstelling van beoordeling

Het KNGF verwijst voor praktijkwaarneming en praktijkmedewerking naar branchemodellen. Dat maakt die modellen relevant, maar niet beslissend voor iedere individuele situatie. De concrete verdeling van gezag, vrijheid, risico en verantwoordelijkheid blijft bepalend.

Een periodieke toets is nodig zodra de dagelijkse samenwerking verandert. Denk aan een zelfstandige die vaste werkdagen krijgt, structureel wordt aangestuurd als teamlid of nauwelijks nog eigen ondernemersruimte heeft.

Leg contract en werkpraktijk naast elkaar

Een bruikbare controle begint niet bij juridische formuleringen, maar bij observeerbaar gedrag. Wie bepaalt de agenda? Kan de fysiotherapeut opdrachten weigeren? Wie draagt het risico bij uitval of een lege agenda? Is vervanging mogelijk? Hoe vrij is de behandelaar in de organisatie van het werk?

Geen enkel antwoord staat op zichzelf. Het geheel van afspraken en uitvoering bepaalt het beeld. Daarom is een multidisciplinaire beoordeling door praktijkhouder, administratie en juridisch of fiscaal adviseur verstandiger dan alleen een nieuw contract laten ondertekenen.

• planning, beschikbaarheid en vrijheid om werk te weigeren
• tarief, facturatie en financieel risico
• gebruik van ruimtes, systemen en materialen
• vervanging en inzet van andere opdrachtnemers
• inhoudelijke autonomie en organisatorische aansturing
• presentatie naar patiënten en deelname aan het team

Kies per rol, niet voor de hele praktijk tegelijk

Een praktijk hoeft niet één samenwerkingsvorm voor iedereen te kiezen. Een tijdelijke waarneming tijdens verlof heeft een ander doel dan een structurele bezetting op vaste dagen. Beschrijf daarom eerst de rol en de werkelijke behoefte en kies daarna de contractvorm.

Plan daarnaast een herbeoordeling, bijvoorbeeld bij verlenging of zodra roosters, tarieven of verantwoordelijkheden wezenlijk veranderen. Zo blijft het dossier aansluiten op de praktijk.